पितृ दोषका कारण घरमा काममा बाधा–अवरोध भइरहेको छ? चार औँसीमा गरिने यी धार्मिक कर्मबारे जान्नुहोस्
हिन्दू धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परामा पितृको स्मरण, सम्मान र श्रद्धालाई विशेष महत्व दिइन्छ। परिवारमा बारम्बार समस्या आइरहने, काममा बाधा–अवरोध हुने वा घरको वातावरण अशान्त रहने अवस्थालाई कतिपय धार्मिक मान्यतामा पितृ दोषसँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ।
यस्ता धार्मिक मान्यताअनुसार पितृको सम्झनामा श्रद्धा, भक्तिभाव र आफ्नो परम्पराअनुसार पूजा–पाठ, दीप प्रज्वलन, जल अर्पण तथा दान–धर्म गर्ने चलन छ। यसको उद्देश्य पितृप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्नु र उनीहरूको स्मरण गर्नु हो।
चार औँसी किन महत्वपूर्ण मानिन्छन्?
वर्षभरिका विभिन्न औँसीमध्ये केही औँसीलाई पितृको स्मरण तथा धार्मिक कर्मका लागि विशेष महत्वका रूपमा लिइन्छ। नेपाली धार्मिक परम्परामा विशेषगरी:
- जमारे औँसी
- पौषे औँसी
- बुबाको मुख हेर्ने औँसी
- गाईतिहारे औँसी
जस्ता अवसरमा पितृको नाममा श्रद्धापूर्वक धार्मिक कर्म गर्ने परम्परा विभिन्न समुदायमा पाइन्छ।
औँसीका दिन के–के गर्न सकिन्छ?
आफ्नो कुल, परिवार र स्थानीय धार्मिक परम्पराअनुसार औँसीका दिन पितृको स्मरण गर्दै विभिन्न कर्म गर्न सकिन्छ।
१. दीप प्रज्वलन
पितृको सम्झनामा घरको पूजा स्थानमा श्रद्धापूर्वक दीप वा बत्ती बाल्ने गरिन्छ। दीप प्रज्वलनलाई शुभता र उज्यालोको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।
२. जल अर्पण
पितृको स्मरण गर्दै श्रद्धापूर्वक जल अर्पण गर्ने परम्परा पनि रहेको छ। आफ्नो परिवारमा चलिआएको विधिअनुसार यो कर्म गर्न सकिन्छ।
३. पितृको नाममा भोजन तथा दान
कतिपय परिवारमा औँसीका दिन एकछाक भोजन गर्ने, पितृको नाममा भोजन गराउने वा आफ्नो परम्पराअनुसार गुरु, ब्राह्मण तथा आवश्यक व्यक्तिलाई सिदा वा दान दिने चलन छ।
४. पितृ सूक्त तथा मन्त्र पाठ
पितृको स्मरण गर्दै पितृ सूक्त पाठ, वेदका मन्त्र श्रवण तथा मन्त्र जप गर्ने धार्मिक परम्परा पनि पाइन्छ। मन्त्र तथा पाठ गर्दा आफ्नो परम्परा र योग्य गुरुको मार्गदर्शनअनुसार गर्नु उचित मानिन्छ।
पितृको स्मरण किन गर्ने?
पितृप्रति श्रद्धा व्यक्त गर्नु भनेको आफ्ना पूर्वजप्रति कृतज्ञता र सम्मान प्रकट गर्नु हो। धार्मिक दृष्टिले पितृको स्मरण, दान, पूजा तथा सत्कर्मलाई पुण्यदायी मानिन्छ।
कतिपय धार्मिक विश्वासमा यस्ता कर्मले घरपरिवारमा सकारात्मक वातावरण कायम गर्न, मनमा शान्ति प्राप्त गर्न तथा पितृको आशीर्वाद प्राप्त गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिन्छ।
तर पितृ दोष वा कुनै पनि पारिवारिक समस्याको कारणबारे निर्णय गर्दा धार्मिक विश्वाससँगै व्यावहारिक तथा आवश्यक स्वास्थ्यसम्बन्धी कारणलाई पनि बेवास्ता गर्नु हुँदैन।
पितृ दोष भएमा के गर्ने?
पितृ दोषसम्बन्धी धार्मिक मान्यता फरक–फरक परम्परा र शास्त्रीय विधिअनुसार व्याख्या हुने भएकाले एउटै विधि सबैका लागि समान हुँदैन। त्यसैले आफ्नो कुल परम्परा, संस्कार र परिवारमा चलिआएको विधि बुझेर अनुभवी गुरु वा सम्बन्धित धार्मिक आचार्यसँग परामर्श गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
पितृको नाममा गरिने पूजा, दीप प्रज्वलन, जल अर्पण, दान–धर्म तथा सत्कर्मलाई श्रद्धा र शुद्ध भावनाका साथ गर्नु नै महत्वपूर्ण मानिन्छ।
अन्त्यमा
पितृप्रति श्रद्धा र सम्मान हाम्रो धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्पराको महत्वपूर्ण पक्ष हो। चार औँसीमा गरिने धार्मिक कर्म, पितृ स्मरण, दीप प्रज्वलन, जल अर्पण, दान तथा मन्त्र पाठबारे आफ्नो परम्पराअनुसार जानकारी लिएर कर्म गर्न सकिन्छ।
पितृ दोषसँग सम्बन्धित धार्मिक मान्यता, चार औँसीमा गरिने पूजा विधि तथा पितृको नाममा गर्न सकिने अन्य धार्मिक कर्मबारे थप जानकारीका लागि हेर्नुहोस्—जय होस टेलिभिजन।
